ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
41
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
و گفت كه صاحب قلعه او را حبس كرده بود . تركان خاتون نيز عذر او را بپذيرفت و او را با سپاهى به جنگ بركيارق فرستاد . چون سپاه شكست خورد او را نيز اسير كرده نزد بركيارق بردند بركيارق كه به لياقت و كاردانيش آگاه بود . او را به وزارت خويش برگزيد . غلامان نظاميه از او نفرت داشتند و به قتل نظام الملك متهمش مىكردند . تاج الملك ميان سپاهيان اموالى بذل كرد ولى فايدهاى نبخشيد . تا بر او بشوريدند و در ماه محرم سال 486 به قتلش آوردند . تاج الملك را فضايل و مناقب بسيار بود ولى همكارى او در قتل نظام الملك بر اين محاسن پرده كشيد . او همان كسى است كه تربت شيخ ابو اسحق شيرازى و مدرسهء كنار او را بنا نمود و ابو بكر چاچى را براى تدريس در آن مدرسه معين نمود . نزاع ميان تتش بن الب ارسلان و بركيارق تاج الدوله تتش برادر سلطان ملكشاه فرمانرواى شام بود . اندكى پيش از درگذشت برادرش سلطان ملكشاه ، به ديدار او رهسپار بغداد شد . در هيت خبر مرگ برادر شنيد و در حال بر هيت مستولى شد و به دمشق باز گرديد . در آنجا لشكر گرد آورد و اموالى بذل كرد و براى به دست آوردن پادشاهى قدم در راه نهاد . نخست به حلب لشكر برد . چون قسيم الدوله آقسنقر ديد كه ميان فرزندان ملكشاه اختلاف افتاده و او را ياراى دفع تتش نيست گردن به فرمان او نهاد و نزد باغيسيان [ 1 ] فرمانرواى انطاكيه و بوزان [ 2 ] فرمانرواى رها و حران كس فرستاد و ايشان را به اطاعت تاج الدوله تتش فرا خواند . آن دو نيز اين دعوت را پذيرا آمدند و در بلاد خود به نام تاج الدوله خطبه خواندند و همراه او آهنگ رحبه كردند و آنجا را در تصرف آوردند . سپس لشكر به نصيبين بردند آنجا را نيز برگرفتند و غارت و كشتار نمودند و تتش آن را به امير محمد بن شرف الدوله مسلم بن قريش تسليم نمود . آنگاه به موصل لشكر بردند . در آن اوان كافى بن فخر الدولة بن جهير از جزيرهء ابن عمر نزد تتش آمد . تتش او را وزارت خويش داد . موصل را على بن شرف الدوله مسلم بن قريش در دست داشت . ما در او صفيه عمهء ملكشاه بود . تركان خاتون ، عم او ابراهيم بن قريش را از اسارت آزاد كرده بود . ابراهيم بيامد و موصل را از على بن مسلم بن قريش بستد - ما در اخبار بنى المقلد از آن سخن گفتيم - تتش نزد او كس فرستاد كه به نام او خطبه بخواند و راه بغداد را براى حركت او آماده نمايد . ابراهيم امتناع كرد . تتش لشكر به جنگ او برد . اعراب منهزم شدند و ابراهيم اسير گرديد . او را با جماعتى از امراى عرب نزد تتش بردند . تتش آنان را در اسارت بكشت و اموالشان را به تاراج برد . تتش بر موصل و ديگر جايها مستولى شد . آنگاه على بن مسلم پسر صفيه را بر آن امارت داد و به بغداد كس فرستاد تا به نام او خطبه بخوانند . گوهر آيين شحنهء بغداد با او
--> [ ( 1 ) ] متن : ياغى يسار . [ ( 2 ) ] متن : مران